سندرم تونل تارسال: علائم،تشخیص و درمان های نوین برای رهایی از درد کف پا و مچ پا

آیا احساس سوزش، بی حسی یا دردی مبهم در کف پا،پاشنه یا انگشتان پای خود دارید؟ شاید در ابتدا آن را جدی نگیرید،اما این علائم می توانند نشانه ای از یک وضعیت پزشکی رایج به نام سندرم تونل تارسال (Tarsal Tunnel Syndrome) باشند که ناشی از فشار بر عصب تیبیال در مچ پا است. این سندروم می تواند کیفیت زندگی شما را به شدت تحت تاثیر قرار داده و فعالیت های روزمره را دشوار سازد. اما خبر خوب این است که با شناخت درست و درمان به موقع، می توان از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و به زندگی بدون درد بازگشت.

سندرم تونل تارسال چیست؟

سندرم تونل تارسال، یک وضعیت دردناک است که زمانی رخ می دهد که عصب تیبیال (عصب درشت نی) که از پشت ساق پا به سمت کف پا حرکت می کند، در “تونل تارسال” در قسمت داخلی مچ پا تحت فشار قرار گیرد . این تونل یک فضای باریک استخوانی-لیگامانی است که عصب تیبیال، شریان تیبیال،و تاندون های خاصی از آن عبور می کنند. هرگونه عامل که فضای این تونل را تنگ کند، می تواند به عصب فشار آورده و منجر به بروز علائمی مانند درد،سوزش، بی حسی و گزگز در مسیر توزیع این عصب (کف پا، پاشنه و انگشتان پا) شود.

فشار طولانی مدت بر این عصب می تواند منجر به آسیب عصبی و در نهایت اختلال عملکرد جدی در پا و مچ پا شود. بنابراین، شناسایی زودهنگام و رویکرد درمانی مناسب برای حفظ سلامت و تحرک پای شما حیاتی است.

علل بروز سندرم تونل تارسال

شناخت عوامل موثر در بروز این سندرم،گامی مهم در پیشگیری و درمان آن است . علل اصلی فشار بر عصب تیبیال در تونل تارسال عبارت اند از:

• فشار طولانی مدت یا مکرر: فعالیت هایی که شامل ایستادن، راه رفتن یا دویدن طولانی مدت هستند، به خصوص در سطوح سخت، می توانند فشار زیادی بر تونل تارسال وارد کنند.
• آسیب های مچ پا: پیچ خوردگی های مکرر مچ پا، شکستگی ها یا ضربات مستقیم به این ناحیه می توانند باعث التهاب، تورم و در نتیجه فشار بر عصب شوند.
• تورم بافت نرم: وجود توده هایی مانند کیست های گانگلیون،لیپوم ها (توده های چربی)، تومورها،رگ های واریسی متورم یا التهاب تاندون ها در داخل تونل، می تواند فضای آن را تنگ کرده و به عصب فشار آورد.
• بیماری های زمینه ای: برخی بیماری ها مانند دیابت، آرتریت روماتوئید،آرتریت پسوریاتیک و کم کاری تیروئید می توانند منجر به تورم عمومی بافت ها یا آسیب پذیری بیشتر عصب شوند .
• آناتومی پا: افرادی که دچار صافی کف پا (پرونیشن بیش از حد) هستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این سندرم قرار دارند، زیرا این وضعیت می تواند باعث کشش و فشار غیرطبیعی بر عصب تیبیال شود.
• کفش نامناسب: استفاده از کفش هایی که بسیار تنگ هستند یا قوس پا را به درستی حمایت نمی کنند، می تواند فشار بر مچ پا و عصب را افزایش دهد.

علائم سندرم تونل تارسال

علائم سندرم تونل تارسال معمولاً به تدریج ظاهر می شوند و با گذشت زمان تشدید می یابند. این علائم می توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند، اما شامل موارد زیر هستند:

• درد: اغلب به صورت سوزش، تیر کشیدن،گزگز یا دردی مبهم در قسمت داخلی مچ پا،کف پا، پاشنه و گاهی اوقات انگشتان پا احساس می شود. این درد می تواند به سمت ساق پا نیز منتشر شود .
• بی حسی: حس کرختی یا بی حسی در کف پا یا انگشتان.
• سوزش یا گزگز: احساس “سوزن سوزن شدن” یا “خواب رفتن” در پا،به خصوص در ناحیه کف پا و انگشتان.
• ضعف: در موارد پیشرفته تر، ممکن است ضعف در عضلات کوچک پا مشاهده شود .
• تشدید علائم: علائم معمولاً با فعالیت های طولانی مدت مانند ایستادن،راه رفتن یا دویدن بدتر می شوند و ممکن است شب ها یا بعد از استراحت تشدید یابند .

تشخیص سندرم تونل تارسال

تشخیص دقیق سندرم تونل تارسال برای برنامه ریزی یک درمان مؤثر ضروری است و معمولاً شامل ترکیبی از مراحل زیر است:

• معاینه بالینی: پزشک با گرفتن شرح حال کامل در مورد علائم،سابقه پزشکی و فعالیت های شما، معاینه فیزیکی پا و مچ پا را انجام می دهد. این معاینه شامل لمس ناحیه تونل تارسال،بررسی دامنه حرکتی، ارزیابی قدرت عضلانی و حس لامسه است. تست “تینل” (Tinel’s sign) که در آن پزشک به آرامی روی مسیر عصب ضربه می زند،در صورت ایجاد حس سوزش یا گزگز، می تواند نشان دهنده فشار بر عصب باشد .
• نوار عصب و عضله (NCS/EMG): این تست ها حساسیت عصب و زمان واکنش آن را اندازه گیری می کنند و می توانند وجود فشار بر عصب تیبیال، شدت آسیب و محل دقیق آن را تایید کنند.
• تصویربرداری:
• اشعه ایکس: برای رد کردن مشکلات استخوانی مانند شکستگی یا آرتروز استفاده می شود .
• ام آر آی (MRI): می تواند تصاویر دقیقی از بافت های نرم مانند تاندون ها، لیگامان ها و عصب ارائه دهد و وجود توده های فضاشاغل (مانند کیست یا لیپوم) را نشان دهد .
• سونوگرافی: می تواند به صورت دینامیک عصب را بررسی کند و وجود ضایعاتی که به عصب فشار می آورند را مشخص سازد.

جدول مقایسه: سندرم تونل تارسال با سایر مشکلات رایج پا

برای درک بهتر سندرم تونل تارسال، در جدول زیر آن را با دو مشکل رایج دیگر در پا که ممکن است علائم مشابهی داشته باشند، مقایسه کرده ایم:

درمان سندرم تونل تارسال

هدف از درمان سندرم تونل تارسال، کاهش فشار بر عصب، تسکین علائم و بازگرداندن عملکرد طبیعی پا است . در اغلب موارد،درمان های غیرجراحی مؤثر واقع می شوند:

• استراحت و تغییر فعالیت: کاهش فعالیت هایی که علائم را تشدید می کنند و استراحت دادن به پا .
• یخ درمانی: استفاده از کمپرس یخ بر روی ناحیه دردناک می تواند به کاهش التهاب و درد کمک کند .
• داروهای ضد التهاب: داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) خوراکی یا موضعی برای کاهش درد و التهاب .
• ارتوز و کفش مناسب: استفاده از ارتوزهای سفارشی یا کفی های طبی می تواند با حمایت از قوس پا و اصلاح بیومکانیک مچ پا،فشار روی عصب را کاهش دهد. همچنین،پوشیدن کفش های راحت و با کفی مناسب که فضای کافی برای انگشتان داشته باشند، ضروری است .
• فیزیوتراپی: شامل تمرینات کششی برای عضلات ساق پا و عصب،تمرینات تقویتی برای عضلات پا، و تکنیک های آزاد سازی عصب (نرو گلایدینگ). روش هایی مانند اولتراسوند درمانی و لیزردرمانی نیز می توانند مفید باشند.
• تزریق کورتیکواستروئید: تزریق کورتون در اطراف عصب می تواند به کاهش التهاب شدید کمک کند، اما یک راه حل موقت است.
• بریس یا آتل: در برخی موارد، استفاده از بریس یا آتل برای بی حرکت کردن مچ پا و استراحت دادن به عصب توصیه می شود .

درمان جراحی: در صورتی که درمان های غیرجراحی پس از چندین ماه نتیجه بخش نباشند و علائم شدید و پایدار باشند، ممکن است جراحی برای آزادسازی عصب (decompression surgery) توصیه شود. در این روش، بافت هایی که به عصب فشار می آورند، برداشته یا آزاد می شوند .

نتیجه گیری

سندرم تونل تارسال،اگرچه می تواند دردناک و ناتوان کننده باشد، اما یک بیماری قابل مدیریت است. تشخیص زودهنگام و شروع درمان مناسب،کلید موفقیت در کنترل این عارضه است . در اکثر موارد،رویکردهای غیرجراحی،به خصوص استفاده از ارتوزهای تخصصی و فیزیوتراپی، می توانند نتایج درخشانی داشته باشند و از پیشرفت بیماری به سمت آسیب های جدی تر عصبی جلوگیری کنند. فراموش نکنید که نادیده گرفتن علائم می تواند منجر به مزمن شدن درد و کاهش کیفیت زندگی شود، پس به بدن خود گوش فرا دهید و در صورت بروز علائم،به موقع به متخصص مراجعه کنید .

سوالات متداول (FAQ)

1. چه کسانی بیشتر در معرض سندرم تونل تارسال هستند؟

افرادی با پای صاف (پرونیشن بیش از حد)، افرادی که دچار آسیب های قبلی مچ پا شده اند (مانند پیچ خوردگی یا شکستگی)،افراد مبتلا به بیماری های زمینه ای مانند دیابت یا آرتریت،کسانی که فعالیت های تکراری با پا انجام می دهند و افراد چاق،بیشتر در معرض خطر هستند .

2. آیا ورزش می تواند کمک کند؟

بله،ورزش های خاص (کششی برای عضلات ساق پا و عصب، تقویتی برای قوس پا) تحت نظر فیزیوتراپیست می توانند بسیار مفید باشند. با این حال،باید از فعالیت هایی که علائم را تشدید می کنند، پرهیز شود.

3. آیا سندرم تونل تارسال می تواند خود به خود بهبود یابد؟

در موارد خفیف و با استراحت مطلق، ممکن است علائم تا حدی بهبود یابند،اما در اغلب موارد برای جلوگیری از مزمن شدن و آسیب دائمی عصب، نیاز به مداخله درمانی وجود دارد .

4. چه تفاوتی بین سندرم تونل تارسال و فاشیای کف پا وجود دارد؟

سندرم تونل تارسال ناشی از فشار روی عصب تیبیال است و علائم عصبی مانند سوزش و بی حسی در کف پا و انگشتان ایجاد می کند . فاشیای کف پا التهاب بافت همبند کف پا است و معمولاً با درد شدید پاشنه در صبح یا پس از استراحت طولانی همراه است.

5. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

به محض بروز علائم مداوم سوزش، بی حسی، گزگز یا درد در کف پا و مچ پا،به خصوص اگر با فعالیت بدتر شود یا خواب شما را مختل کند،باید به پزشک متخصص مراجعه کنید. تشخیص و درمان زودهنگام بسیار مهم است .

6. آیا جراحی همیشه ضروری است؟

خیر،در اکثر موارد، درمان های غیرجراحی (مانند ارتوز، فیزیوتراپی،داروها) موفقیت آمیز هستند. جراحی تنها در صورتی توصیه می شود که درمان های غیرجراحی پس از چند ماه بهبودی ایجاد نکنند و علائم شدید و پایدار باشند .

7. نقش ارتوزها در درمان سندرم تونل تارسال چیست؟

ارتوزهای سفارشی با حمایت از قوس پا و اصلاح بیومکانیک مچ پا، می توانند فشار غیرضروری روی عصب تیبیال را کاهش دهند . این به خصوص در افراد با پای صاف بسیار مؤثر است و به تثبیت مچ پا کمک می کند.

اگر با درد و ناراحتی ناشی از سندرم تونل تارسال دست و پنجه نرم می کنید و به دنبال راهکاری تخصصی و مؤثر هستید،کلینیک سلیم ارتو با ارائه مشاوره های جامع و ساخت ارتوزهای سفارشی،آماده کمک به شما در بخش پا و مچ پا است. برای مشاوره ارتوز و بررسی گزینه های درمانی متناسب با وضعیت شما، همین امروز با ما در تماس باشید و گامی به سوی رهایی از درد بردارید.